loading

Gdy Ruch liturgiczny, rozwijający się od połowy XIX wieku, wykazał ogromną potrzebę dowartościowania proklamacji słowa Bożego podczas sprawowania liturgii Kościoła, reforma Soboru Watykańskiego II odnowiła znaczenie ambony jako miejsca celebracji.
      Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium (KL) z 1963 roku poddaje krytycznemu przeglądowi kanony i statuty dotyczące przedmiotów materialnych znajdujących się w kościołach (KL 128). Choć dokument nie odnosi się bezpośrednio do ambony, jednoznacznie wskazuje na konieczność dostosowania zarówno przestrzeni liturgicznej, jak i treści ksiąg liturgicznych do odnowionej liturgii. Konstytucja zachęca do szerokiego otwarcia skarbca biblijnego oraz obfitego zastawienia nim stołu słowa Bożego (KL 51). W konsekwencji należy zadbać także o miejsce jego proklamacji. Ambona staje się zatem stołem równorzędnym znaczeniowo z ołtarzem, rozumianym jako stół uczty i ofiary Chrystusa – stołem, który nasz Pan zastawia obficie swoim słowem i karmi nim zgromadzonych na liturgii.
      Instrukcja Świętej Kongregacji Obrzędów Inter Oecumenici (IOe) z 1964 roku – pierwsza instrukcja wykonawcza do konstytucji o liturgii – zaleca ustawienie ambony w prezbiterium, a nawet wspomina o możliwości umieszczenia dwóch ambon przeznaczonych do proklamacji czytań biblijnych (IOe 96). Być może stanowiło to próbę nawiązania do rozwiązań z przełomu pierwszego i drugiego tysiąclecia, kiedy funkcjonowała ambona typu schola cantorum, wyposażona w odrębne loggie przeznaczone do odczytywania konkretnych ksiąg Pisma Świętego. Jest to jedyny dokument posoborowy przewidujący taką możliwość. Podkreśla on również, że ambona powinna być ustawiona tak, aby osoba czytająca słowo była dobrze widoczna i słyszalna dla zgromadzenia. Wskazuje także ambonę jako jedno z możliwych miejsc wykonywania modlitwy powszechnej tam, gdzie praktyka ta już została wprowadzona (IOe 56). W Mszach uroczystych nakazuje się głoszenie liturgii słowa z ambony bądź od balustrady, natomiast w Mszach śpiewanych i czytanych ambona stanowi alternatywę obok ołtarza i balustrady (IOe 49).
      Ogólne wprowadzenie do Mszału rzymskiego (OWMR 309) podkreśla, że ambona powinna w naturalny sposób skupiać uwagę wiernych, umożliwiając im dobre widzenie i słyszenie osób głoszących słowo Boże. Można z niej wykonywać wyłącznie czytania biblijne, psalm, orędzie wielkanocne, homilię oraz wezwania modlitwy powszechnej. Ambona ma być miejscem stałym, a nie przenośnym pulpitem, na które wstępuje jedynie sługa słowa. Przed oddaniem jej do użytku należy ją pobłogosławić zgodnie z przepisami Rytuału rzymskiego.
      Najbardziej szczegółowy opis ambony, także od strony technicznej, zawiera Wprowadzenie do Lekcjonarza mszalnego (WLM 32-34). Dokument wskazuje na to, że ambona powinna być miejscem stałym, dobrze widocznym dla zgromadzonych i odpowiednio wyniesionym ponad poziom posadzki, tak aby spontanicznie skupiała uwagę wiernych. Ma być zarazem godna i okazała, stanowiąc skuteczną pomoc w uważnym słuchaniu liturgii słowa. Ambona ma służyć wyłącznie do wykonywania czytań, psalmu responsoryjnego, Ewangelii, orędzia wielkanocnego, homilii oraz podawania intencji modlitwy wiernych. Nie powinni korzystać z niej komentatorzy czy kantorzy prowadzący śpiew. Powinna być na tyle duża, aby mogło na niej jednocześnie przebywać kilku posługujących. Oznacza to konieczność przewidzenia miejsca nawet dla pięciu osób: diakona z Ewangeliarzem, dwóch ministrantów światła i dwóch ministrantów kadzidła. Współczesna architektura sakralna bardzo rzadko realizuje te postulaty, przez co znalezienie przykładów odpowiadających tym wymaganiom jest niezwykle trudne.

Katecheza liturgiczna

Comments are disabled.