Obrzędy poświęcenia kościoła i ołtarza przewidują bardzo prostą formę poświęcenia ambony. Biskup, trzymając w ręku Lekcjonarz mszalny, ukazuje go zgromadzonym i wypowiada słowa: „Niech w tej świątyni zawsze rozbrzmiewa słowo Boże, aby wam odsłaniać tajemnicę Chrystusa i przyczyniać się do waszego zbawienia w Kościele”. Następnie przekazuje księgę lektorowi i psałterzyście, którzy w widoczny dla wszystkich sposób udają się z nią do ambony, inaugurując jej użycie. W ten sposób dokonuje się jej poświęcenie.
Ambona jest wyjątkowym miejscem w kościele – to z niej głosi się słowo Boże, objawiające tajemnicę Chrystusa i naszego zbawienia. Zarówno historia, jak i dokumenty liturgiczne pokazują, że jest to miejsce spontanicznie skupiające uwagę wiernych. Sama nazwa wskazuje na przestrzeń wyniesioną, na którą się wstępuje niczym na górę Objawienia. Ambona jest symbolem-pomnikiem zmartwychwstania – jej kamienna struktura zawsze miała przypominać o najważniejszej prawdzie wiary: Chrystus umarł za nasze grzechy i zmartwychwstał zgodnie z Pismem. Ten kamień stawał się miejscem świadectwa Jego powstania do życia oraz obwieszczania, że Chrystus żyje.
Choć obowiązujące od około pięćdziesięciu lat przepisy dotyczące ambony są stosunkowo jasne i nieskomplikowane, a przy tym pozostawiają architektom i artystom dużą swobodę twórczą, w praktyce rzadko bywają przez nich uwzględniane w procesie projektowania i realizacji. O ile zazwyczaj dba się o kwestie techniczne wspierające głoszenie słowa – odpowiednie nagłośnienie, rozmieszczenie mikrofonów czy właściwe oświetlenie – o tyle wymagania dotyczące formy i symboliki ambony schodzą na dalszy plan.
Współczesne ambony niestety często przypominają zwykłe pulpity, niewiele różniące się od tych spotykanych w aulach wykładowych, salach konferencyjnych czy podczas różnego rodzaju wydarzeń publicznych. Detalem odróżniającym ambonę kościelną od świeckiej mównicy jest jedynie skromna dekoracja: najczęściej literalna – w postaci greckich liter alfa i omega albo innych liter tworzących chrystogramy, czyli symboliczne przedstawienie imienia Jezusa Chrystusa. Czasem pojawiają się motywy księgi, tablic Dekalogu czy symbole ewangelistów. Rzadziej stosuje się przedstawienie samego Chrystusa lub scenę Zwiastowania.
Bardzo rzadko można spotkać ambonę o wyraźnie monumentalnym charakterze – wyniesioną ponad poziom posadzki, na którą wstępuje się po stopniach (Wprowadzenie do Lekcjonarza mszalnego, nr 32). Zazwyczaj stanowi ona jedynie skromny element towarzyszący ołtarzowi, a przecież powinna przyciągać uwagę wiernych. Często zapomina się również o tym, że jej forma powinna pozostawać w harmonii z ołtarzem przez podobieństwo dekoracyjne lub jedność zastosowanego materiału. Podczas gdy o piękno ołtarza zwykle się troszczymy, ambona bywa jedynie prowizorycznym, stałym lub ruchomym meblem z drewna, używanym od wielu lat bez większej refleksji nad jego znaczeniem.
Jeszcze trudniej znaleźć przykład ambony, do której wchodzi się niczym do przestrzeni nawiązującej do grobu Chrystusa, a nie jedynie do konstrukcji podtrzymującej lekcjonarz i mikrofon. Rzadko spotyka się także ambony mogące pomieścić więcej niż jednego usługującego, mimo że takie wymaganie stawia Wprowadzenie do Lekcjonarza mszalnego (nr 34). Być może zastosowanie się do tego wskazania rozwiązałoby problem odczytywania Męki Pańskiej w Niedzielę Palmową i Wielki Piątek z trzech różnych miejsc, zachowując jedno, przestronne i wygodne miejsce przeznaczone wyłącznie do proklamacji słowa Bożego.
Od przeszło pięćdziesięciu lat Kościół wciąż poszukuje stosownych form dla przywróconego po Soborze Watykańskim II miejsca głoszenia słowa Bożego.




